1. avgust Svetski dan borbe protiv raka pluća

Rak pluća je vodeći uzrok smrti od raka širom sveta, odnoseći procenjenih 1,8 miliona života godišnje. Prema podacima Svetske zdravstvene organizacije u 2022. godini oko 2,5 miliona ljudi u svetu  je dijagnostikovano sa ovim oboljenjem.I pored napretka u dijagnozi i lečenju, mnogim ljudima se rak pluća dijagnostikuje u kasnoj fazi, kada mogućnosti lečenja mogu biti ograničenije. Ranije otkrivanje može značajno poboljšati ishode, čineći svest o simptomima i pristup blagovremenoj dijagnozi važnijim nego ikad.

U Srbiji se svake godine registruje približno 7.000 novoobolelih, a više od 4.000 ljudi izgubi život usled ove bolesti. Prema poslednjim podacima Instituta za javno zdravlje Srbije, u Mačvanskom okrugu tokom 2024. godine od raka pluća i bronha obolele su 54 žene (stopa incidencije 16,6/100.000) i 137 muškaraca (stopa incidencije 43,2/100.000). Tokom iste godine od ove bolesti umrle su 202 osobe, od kojih 139 muškaraca i 63 žene.).

Srbija je prva zemlja na zapadnom Balkanu koja je uvela organizovani skrining na rak pluća, što predstavlja važan korak ka smanjenju smrtnosti i poboljšanju ishoda lečenja.

Najčešći uzroci i simptomi

Rak pluća se najčešće javlja kod pušača i osoba izloženih duvanskom dimu, ali se može javiti i kod nepušača. Bolest često ne izaziva simptome u ranoj fazi, što otežava dijagnozu.

Simptomi koji mogu ukazivati na rak pluća:

-uporan kašalj

-kašalj sa krvavim ispljuvkom

-bol u grudima pri disanju ili kašlju

-kratak dah, otežano disanje

-promuklost

-hroničan umor

-česte infekcije pluća

-Faktori rizika uključuju pušenje, zagađen vazduh, štetne materije (nikl, arsen, -azbest), zračenje i neadekvatnu ishranu.

Prevencija – ključ borbe protiv bolesti

-Preventivne mere uključuju:

-prestanak  pušenja

-izbegavanje pasivnog pušenja

-smanjenje izloženosti kancerogenima

-redovnu fizičku aktivnost

-zdravu i uravnoteženu ishranu

-izbegavanje udisanja dima od sagorevanja drveta u domaćinstvu

-smanjenje rizika od HIV infekcije

Jedan od najvažnijih preduslova uspešnog lečenja, jeste rano otkrivanje raka pluća, jer se kod više od 70 odsto pacijenata ova bolest otkrije u poslednjem stadijumu, kada su šanse za uspešno izlečenje gotovo iscrpljene.

Svetski dan borbe protiv raka pluća podseća nas na značaj rane dijagnoze, informisanosti i solidarnosti sa obolelima. Iako je reč o jednom od najsmrtonosnijih oblika karcinoma, blagovremeno otkrivanje i lečenje mogu značajno povećati šanse za izlečenje.

Izvor:

Institut za javno zdravlje Srbije“Dr Milan Jovanović Batut; https://www.batut.org.rs/download/publikacije/MaligniTumoriuRepubliciSrbiji2024.pdf

World Lung Cancer Day – August 1, 2026;https://goldcopd.org/world-lung-cancer-day-august-1-2026/