PRVI RENDGEN U SRBIJI NALAZIO SE U ŠAPCU

Doktor Josif Avram Vinaver rođen je u Varšavi kao najstariji sin trgovca Davida Vinavera. Prema pojedinim izvorima, godina njegovog rođenja je 1862, dok podaci OHANE, tajne policije Ruskog carstva, navode 1861. godinu. Tokom studija medicine učestvovao je u studentskim protestima, zbog čega je kažnjen dvogodišnjim udaljenjem sa fakulteta i zabranom upisa na bilo
koju visokoškolsku ustanovu unutar carstva.

Nastavak obrazovanja pronašao je van Rusije. U septembru 1883. godine odlazi u Krakov, koji se tada nalazio u sastavu Austrougarske monarhije, gde 29. januara 1887. godine stiče diplomu doktora medicine. U to vreme Poljska nije postojala kao samostalna država, već je bila podeljena između Rusije, Prusije i Austrije, a svoju nezavisnost obnovila je tek nakon Prvog svetskog rata.

U potrazi za zaposlenjem, dve godine kasnije, zajedno sa suprugom Ružom, uputio se ka Siriji. Međutim, zbog ljubavi prema šahu, duže se zadržao u Beogradu, gde je dobio savet da bi Šabac bio sredina u kojoj bi mogao uspešno da radi. U tom gradu se trajno nastanio 1890. godine. Radio je kao lekar opšte prakse, tokom letnjih meseci i kao banjski lekar u Koviljači, a kao član opštinskog odbora zaslužan je za uvođenje arteskih bunara u Šapcu, čime je značajno doprineo unapređenju javnog zdravlja. 

Od dolaska u Šabac, porodica Vinaver najpre je živela u Rabadžiluku (današnja ulica Vlade Jovanovića), u kući Rada Pavlovića, da bi se 1894. godine uselila u kuću Nikole Petrovića. U toj kući nalazila se i lekarska ordinacija u kojoj je instaliran prvi rendgen aparat u Kraljevini Srbiji. Aparat je dr Vinaver nabavio u Beču 1897. godine, svega dve godine nakon što je Vilhelm Konrad Rendgen otkrio H-zrake. Zahvaljujući ličnom poznanstvu, prijateljstvu i profesionalnoj saradnji sa Rendgenom, stanovnici tadašnjeg Šapca imali su mogućnost da se rendgenski snimaju pre žitelja Beograda, pa čak i pre samog kralja. Tim činom Šabac je ušao u istoriju rendgenologije i radioterapije kao prva varoš u Srbiji sa instaliranim rendgen aparatom. 

U mirnodopskim uslovima, dr Vinaver je bio poznat kao izuzetno human lekar, dok je u ratnim vremenima služio kao sanitetski oficir, pokazujući izuzetnu požrtvovanost. Za svoj rad odlikovan je 1913. godine. Na početku Prvog svetskog rata, 1914. godine, u Valjevu je lečio ranjene i obolele vojnike, zbog čega su ga austrougarske vlasti osudile na smrt. Iz dokumenta 15. korpusa Austrougarske vojske vidi se da je 17. novembra 1914. godine bio saslušan uz pomoć prevodioca, iako je znao nemački jezik, ali je odbio da ga govori. Zapisnik je potpisao tek nakon što mu je preveden na srpski jezik, uz zahtev da dobije overenu kopiju „kako bi se mogao pravdati pred svojom Vladom“. Izvršenje presude sprečeno je usled iznenadnog povlačenja neprijateljskih trupa.

Tokom borbe protiv epidemije tifusa koja je pogađala srpsku vojsku, dr Vinaver se i sam zarazio. Iako je uspeo da preživi bolest, ostao je trajno iscrpljen. Preminuo je od malarije u Đevđeliji 24. avgusta 1915. godine. Po sopstvenoj želji sahranjen je u zajedničkoj grobnici.

M.S.