Šapčanin dr Sava Petrović, lekar koji je svetu otkrio cvet feniks - Natalijina ramonda

Sa svojim nežnim, svetloljubičastim cvetovima, Natalijina ramonda (Ramonda nathaliae) zauzima posebno mesto u srpskoj istoriji i prirodnom nasleđu. Ovaj redak cvet, poznat i kao „cvet feniks“, ima neverovatnu sposobnost da se, čak i kada se potpuno osuši, ponovo oživi kada se zalije — simbolično, baš kao mitska ptica feniks koja se rađa iz sopstvenog pepela.

Zbog te jedinstvene osobine, Natalijina ramonda je izabrana za simbol Dana primirja u Prvom svetskom ratu. Predstavlja vaskrs Srbije i srpskog naroda koji su, nakon albanske golgote, ponovo ustali u pobedi i slobodi.

Raste samo u centralnom delu Balkana — u Srbiji, Severnoj Makedoniji i severnoj Grčkoj — i nigde više na svetu. Zanimljivo je da su upravo to područja kojima su se srpski vojnici, nakon proboja Solunskog fronta vraćali u otadžbinu.

Šapčanin koji je otkrio cvet besmrtnosti

Cvet feniks svetu je otkrio dr Sava Petrović, lekar, botaničar i naučnik rođen u Šapcu 14. januara 1839. godine. Školovao se u Francuskoj, a tokom karijere bio je lični lekar kralja Milana Obrenovića, kao i sanitetski pukovnik.

U okolini Niša, 1884. godine, dr Petrović je otkrio neobičnu biljku i zajedno sa Josifom Pančićem dao joj ime Ramonda nathaliae, u čast kraljice Natalije Obrenović.

Bio je redovni član Srpskog učenog društva od 1869. i dopisni član Srpske kraljevske akademije od 8. januara 1889. godine — svega dvanaest dana pre smrti. Preminuo je u Beogradu 20. januara iste godine.

Lekovito bilje Srbije – spoj medicine i botanike

Dr Petrović je 1883. objavio kapitalno delo srpske botanike i farmakognozije – knjigu „Lekovito bilje u Srbiji“, obimnu studiju na čak 470 strana. Poput svog uzora Josifa Pančića, spojio je medicinu i botaniku, proučavajući biljni svet Srbije i njegove lekovite osobine.

U uvodu knjige jasno je istakao svoju misiju:

„Poznavanje popularne upotrebe bilja u lekarstvu nužno je za lekare radi pouke našeg naroda, koji često propada zato što se u svoja domaća, nepouzdana sredstva oslanja, pa zbog toga suviše dockan pomoć traži od naučne medicine — ili je nikako i ne traži.“

Njegov rad kasnije je nastavio dr Rista Pešić Gostuški, koji je nadogradio temelje koje je Petrović postavio.

Zahvaljujući radu dr Save Petrovića, Šapčanin je zauvek upisan u istoriju srpske nauke i botanike. Natalijina ramonda, biljka koju je otkrio, i danas nas podseća na snagu prirode i nepokolebljiv duh naroda koji se, poput nje, uvek uzdiže iznova — u slobodi, časti i životu.